Αρχαίοι Χρόνοι Ερείπια Υστεροελλαδικής Περιόδου - θαλαμωτοί τάφοι ως επί το πλείστον - μιλούν βέβαια για την ύπαρξη αρχαίας πόλης (Χάλαιον;) δυτικά της σημερινής θέσής της Ιτέας, χωρίς όμως να καθορίζουν ποιάς. Η ύπαρξη πολυάριθμης πόλης στο σημείο αυτό βεβαιώνεται και από λιθόστρωτο δρόμο προς την Άμφισσα, τμήματα του οποίου σώζονταν μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Η Κίρρα όμως, σημερινό κομμάτι του Δήμου Ιτέας, θεωρείται από τις αρχαιότερες πόλεις της ευρύτερης περιοχής. Η κτίση της χάνεται στα σκοτάδια της προϊστορίας. Ανασκαφικά ευρήματα βεβαιώνουν την ύπαρξη οικισμού στη θέση αυτή κατά την Πρωτοελλαδική, Μεσοελλαδική και κυρίως πόλη σημαντική στην Υστεροελλαδική Περίοδο. Στους ιστορικούς χρόνους μετά το 1100 π.X. αναφέρεται ως πλούσια και ισχυρή πόλη που διαδραμάτιζε ουσιαστικό και ηγετικό ρόλο στα ζητήματα της Φωκίδας αλλά και του παραπέρα χώρου. Μετά το 500 π.X. η Κίρρα αποτέλεσε Λιμάνι της ιερής πόλης των Δελφών και διένυσε την καλύτερη περίοδό της. Το τέλος της δεν είναι γνωστό, φημολογείται όμως ότι καταστράφηκε το 749 μ.Χ. από τρομακτικής έντασης σεισμό. Η Τριταία αρχαία πόλη κατοικούμενη από Οζολούς Λοκρούς, μέχρι το 30 π.X., ήταν χώρα υποτελής στον Ρωμαίο Ανθύπατο της Αχαϊας. Τουρκοκρατία - Απελευθερωτικός Αγώνας Στο μέσον της μεταξύ Κίρρας και Χαλαίου παραθαλάσσιας περιοχής υψωνόταν θαλερή ιτιά. Δίπλα της ανάβλυζε πηγή με δροσερό και γλυκό νερό - η μοναδική στην περιοχή -. Η πηγή της Ιτιάς εξακολουθούσε και κατά διάρκεια της Τουρκοκρατίας να αναβλύζει ασταμάτητα. Και γύρω της ξεφυτρώσαν στάνες και κεραμοποιεία. Στο βάθος δε του κόλπου μια υποτυπώδης ξύλινη αποβάθρα άρχισε να εξυπηρετεί το νεοσύστατο οικισμός της Σκάλας Σαλώνων, ένα τελωνείο, 2-3 αποθήκες για τα εμπορεύματα, μερικές καλύβες. Η περιοχή όπου βρίσκεται η σημερινή πόλη της Ιτέας πέρασε διαδοχικά από πολλά χέρια, τα τελευταία δε χρόνια της Τουρκοκρατίας, ανήκε στη χήρα του Ομέρ Αγά των Σαλώνων -την Ομεραγού- η οποία την παραχώρησε σε κάποιο Γαλαξειδιώτη για να καταλήξει τελικά ως προίκα της κόρης του σε ένα δικηγόρο από το Λιδωρίκι. Από το εθνικό προσκλητήριο του απελευθερωτικού αγώνα δεν ήταν δυνατό να απουσιάσει η Σκάλα Σαλώνων και αρκετά ήταν τα πολεμικά γεγονότα που έλαβαν χώρα στην περιοχή της. Κορυφαίο θεωρείται η "Ναυμαχία της Σκάλας Σαλώνων", όπου στις 17 Σεπτεμβρίου 1827 ο Φ.Α. 'Aστιγξ αρχηγός της ελληνικής ναυτικής δύναμης, οδηγώντας το πρώτο ατμοκίνητο πολεμικό καράβι στην ιστορία, την "Καρτερία", τίναξε στον αέρα την τουρκική ναυαρχίδα και αποδεκάτισε τον τουρκικό στόλο. Σύγχρονη Ιστορία Ο Ιωάννης Καποδίστριας υπόγραψε στις 13 Αυγούστου 1830 ψήφισμα-έγκριση για ίδρυση οικισμού στη Σκάλα Σαλώνων και αυτό αποτελεί την ληξιαρχική πράξη γένεσης της Ιτέας. Χρειάστηκε όμως να περάσουν 40 ολόκληρα χρόνια μέχρις ότου η πόλη αρχίσει να παίρνει σταθερά πια το δρόμο της προόδου. Κάποτε εδώ υψωνόταν (στην περιοχή που βρίσκονται σήμερα οι "μπασκέτες") μια θαλερή ιτιά και δίπλα της ανάβλυζε πηγή με άφθονο δροσερό και κυρίως γλυκό νερό και απ΄αυτή πήρε τα' όνομά της. Ο Παρνασσός, η Γκιώνα και τα Βαρδούσια που περικλείουν την Ιτέα, είναι τα πιο όμορφα και πρόσφορα βουνά της Ελλάδας, για τους φίλους της ορειβασίας, της πεζοπορίας, της σπηλαιολογίας, του αεραθλητισμού, του κυνηγιού των χειμερινών σπορ, της αναρρίχησης. Με ορμητήριο την Ιτέα, ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει όλα όσα προσφέρει η ευρύτερη περιοχή, χωρίς βέβαια να παραλείψουμε έναν από του ομορφότερους, επιβλητικότερους και σημαντικούς χώρους της Ελλάδας, τους Δελφούς τον "Oμφαλό της Γης". |